Boya Sözlüğü

Boya Sözlüğü

Plastik veya reçinenin ,dogal veya sentetik su içerisinde dispersiyonu; sentetik, emülsiyon polimerizasyonu ile yapilir. (Dikkat edilmesi gereken husus, polimerizasyondan sonra akrilik esasli boya su içerisinde dagilmis katidir, bu yüzden emülsiyon degildir. Boya endüstrisinde akrilik esasli boya ve emülsiyon benzer kullanilir.)

Polivinil asetat veya akrilik reçineler gibi sentetik baglayicilar ile yapilan su ile inceltilen boyalardir. Yagli boyalarin tersine,akrilik esasli boyalar çabuk kurur, düzgün akar ve su ile kolaylikla temizlenebilir. Yüksek performansli akrilik esasli boya boyalar %100 akrilik reçine içerirler.

Baglayicisinin çogunlugunu akrilik reçine olusturan su ile inceltilen boyalardir. Belirli özellikler katmak veya maliyeti düsürmek için boyaya katilan diger baglayicilar ise, stiren, epoksi ve polivinil asetat.

%100 Akrilik esasli Boya: Baglayici olarak sadece akrilik reçine kullanilmis su ile inceltilen boyalardir. Genel olarak çok kaliteli akrilik esasli boyalar farkli birçok mimari kaplama için kullanilir, %100 Akrilik esasli boyalar, süper aderans, uzun süreli esneklik, nefes alabilirlik, alkali dayanimi, sertlik, ve parlaklik dayanimina sahiptirler.

Aderans

Kuru film tabakasinin yüzey üzerinde kabarmadan, ince tabakalar halinde kalkmadan veya çatlamadan durma kabiliyetidir. Aderans, boyanin belki de en önemli özelligidir. Islak tutunma, islak kosullara ragmen kuru boya filminin yüzeye tutunma kabiliyeti, genellikle dis cephe boyalari için önemlidir.

Akrilik

Yüksek performansli akrilik esasli boya veya su bazli boyalarda kullanilan sentetik polimerdir. Boyanin baglayicisi gibi, akrilik reçineler, kaplamanin kimyasallara dayanmasina ve isik hasligi nedeniyle renginin kalici olmasina olanak saglar.

Akrilik Reçine

Renk ve parlaklik dayanimi, alkali ve oksidasyon dayanimi, sertlik, yapisma ve baglama saglamligi ve film ömrü gibi özellikleri süper olarak nitelendirilen ve kaplama formülleri arasinda seçkin bir yeri olan reçinelerdir. Genellikle, akrilik asit, metakrilik asit, akrilonitril ve bunlarin copolimerlerinin esterlerini içeren akrili asitlerin türevlerinin polimerizasyonu sonucu olusan reçinelerdir. Akrilat reçineler olarak da bilinirler.

Akrilik Esaslı Boya

Akrilik Esasli Boya tarifleri asagida alternatifler halinde siralanmistir:

Esas olarak aqua ortam içersinde polimerik maddenin sabit dispersiyonu.Plastik veya reçinenin ,dogal veya sentetik su içerisinde dispersiyonu; sentetik, emülsiyon polimerizasyonu ile yapilir. (Dikkat edilmesi gereken husus, polimerizasyondan sonra akrilik esasli boya su içerisinde dagilmis katidir, bu yüzden emülsiyon degildir. Boya endüstrisinde akrilik esasli boya ve emülsiyon benzer kullanilir.)

Polivinil asetat veya akrilik reçineler gibi sentetik baglayicilar ile yapilan su ile inceltilen boyalardir. Yagli boyalarin tersine,akrilik esasli boyalar çabuk kurur, düzgün akar ve su ile kolaylikla temizlenebilir. Yüksek performansli akrilik esasli boya boyalar %100 akrilik reçine içerirler.

Baglayicisinin çogunlugunu akrilik reçine olusturan su ile inceltilen boyalardir. Belirli özellikler katmak veya maliyeti düsürmek için boyaya katilan diger baglayicilar ise, stiren, epoksi ve polivinil asetat.

%100 Akrilik esasli Boya: Baglayici olarak sadece akrilik reçine kullanilmis su ile inceltilen boyalardir. Genel olarak çok kaliteli akrilik esasli boyalar farkli birçok mimari kaplama için kullanilir, %100 Akrilik esasli boyalar, süper aderans, uzun süreli esneklik, nefes alabilirlik, alkali dayanimi, sertlik, ve parlaklik dayanimina sahiptirler.

Alkidler

Her ne kadar, orta dereceli ekipmanlar ve marin enamellerde baglayici olarak kullanilsalar da içeride ve disarida ahsap boyalarinda bulunan reçinelerdir.

Badana

Esas olarak, kireç ile suyun karistirilmasi ile elde edilir. Iç cephe dekorasyonu için kullanilir. Yikamaya karsi dayanikli degildir.

Bağlayıcı

Baglayici, pigment parçalarini, düzgün boya filmi olusturmak üzere baglar ve ayni zamanda boyanin yüzeye yapismasini saglar. Baglayicinin cinsi ve miktari, boyanin performans özelliklerinin yikanabilirlik,sertlik,yapisma ve renk dayanimi çogunu belirler. Kaliteli yüksek performansli akrilik esasli boyalarin üretiminde tercih edilen baglayici, akrilik polimerler gibi reçinelerdir.

Beyazlama

Günes isigina maruz kalma sonucu olusan renk kaybi.

Dayanıklılık

Boyanin maruz kaldigi yipratici çevre etkilerine,özellikle kötü hava sartlari, karsi dayanma derecesi. Dayanikliligin iki etkisi vardir. Koruyucu özellikleri yüzeyi bozulmaktan korur. Dekoratif özellikleri etkileyici görüntüsünün kalici olmasini saglar.

Dispersiyon (Süspansiyon)

Çok ince kati yapidaki partiküllerin bir sivi madde içinde homojen sekilde dagilmasi islemidir.

Elastikiyet

Boyanin, görünümünde degisiklik olmadan veya zarar görmeden, genisleme ve daralma yetenegi. Sicaklik degisimleri genisleme ve daralmaya sebep olur. Örnegin sari çam tanecik boyutuna bagli olarak farkli oranlarda genisler. Elastikiyet dayanikliligin anahtaridir. Akrilik baglayicilar elastikiyetleriyle dikkat çekerler.

Emülsiyon

Sivi yapidaki kimyasal maddenin bir emülgatör yardimiyla baska sivi kimyasal madde içinde dagilmasi islemi.

Empregnasyon

Çok düsük viskoziteli bir sivinin, kati bir yüzeyin içine derinliklerine islemesi, girmesidir. Bu sayede kapiler bosluklar ve porlar dolabilir. Kendinden sonra gelebilecek uygulamaya iyi aderans olusturur ve yüzeyin mukavemetini arttirir.

Enamel

Genellikle yüksek parlaklikta ama düsük parlaklik derecelerinde de olabilen; örnegin mat enameller, düzgün yüzey olusturma yetenegiyle karakterize edilmis son kat boyadir.

Film Oluşumu

Boyanin sürekli kuru film tabakasi olusturma kabiliyeti. Bu proses, su veya solventlerin buharlasmasi ve baglayici parçalarinin birlesmesi sonucu olusur. Sürekli kuru film suyu iter.

Genleştirici

Pigmentlerin bosluklarini doldurup genlestiren titanyum dioksitten daha ucuz içeriktir. Genlestirici pigmentsiz kullanilamaz. Yaygin kullanilan bazi genlestiriciler sunlardir: kaolen, kalsit ve silika.

Hacim katıları

Pigment ve baglayicinin hacmi toplaminin,toplam hacme bölümü. Yüzde(%) olarak ifade edilir. Yüksek hacim katilari, daha kalin kuru film tabakasi, ileri örtücülük ve yüksek dayaniklilik demektir.

Havasız spreyleme(püskürtme)

Yüksek basinçla bir delikten, kuvvet uygulayarak boyanin atomizasyonu prosesi. Özellikle boya önceden isitildiginda, solventlerin buharlasmasi ile yol almasinin efektidir.

İnceltici

Inceltici ve baglayici beraber, boyanin nakil vasitasini olustururlar. Su, akrilik esasli boya boyalarda kullanilan, boya kurudukça buharlasan, düzgün boya uygulamasina olanak saglayan incelticilerdir. Yagli boyalarin incelticileri ise turpentin veya alkol(ispirto)dür.

Kabarma

Genellikle isi veya nemin sebep oldugu, boyanin üzerindeki oyuklar, kubbe seklindeki formülasyonlar. Solvent tamamen uçmadan önce; yüzeyi kuruyan boya filminde solventin hapis olmasi sonucunda da olusabilir.

Katalizör

Varligi, kimyasal reaksiyonun hizini arttirir. Bazi durumlarda katalizör, emilmeden ve yeniden olusmadan fonksiyon gösterir. Diger durumlarda ise reaksiyona hiç girmemis gibi gözükür ve yüzey karakterlerinin yetkisiyle fonksiyon gösterir. Negatif katalizör ise (inhibitör) kimyasal reaksiyonu yavaslatir.

Kıvam(Viskozite)

Boyanin akmaya karsi direnci. Yüksek kivamli boya yavas akar; az kivamli boya çabuk akar.

Küf

Nemli iklimlerde çok karsilasilan bir problem olan küfe sebep kimyasal.

Örtücülük

Boyanin, yüzeyi veya önceden uygulanan boyayi ve yüzeydeki lekeleri kapatma veya örtme kabiliyeti. Boyanin pigmenti ile örtücülük saglanir.

Pigment

Düzgün yuvarlak, dogal veya sentetik, inorganik veya organik, çözünmeyen dagilmis parçalar (toz). Bu parçalar, boya sivisinin içinde dagilarak, boyaya renk vermenin yaninda, opaklik, katilik, dayaniklilik ve korozyona dayaniklilik gibi boyanin temel özelliklerini de gelistirirler. Bu terim beyaz veya renkli pigmentler ile birlikte genlestiricilerde içerirdi. Pigment olan tozlar ve boyalar arasindaki fark genel olarak çözünürlügün temelinde incelenmektedir. Kullanim esnasinda, pigmentler, çözünme yen ve madde içerisinde dagilan, boyalar ise çözünebilir veya solüsyon halinde bulunan malzemelerdir.

Polimerizasyon

Reaktif yapidaki çifte baglar içeren ayni veya farkli monomerlerin isi, isik veya katalizörler yardimiyla olusturduklari farkli yapilardaki kimyasal bilesikler islemidir. Eger bir polimer yapi yalniz bir cins monomerden olusmussa HOMOPOLIMER; iki, üç... gibi farkli cins monomerlerden olusmussa KOPOLIMER adi verilir.

PVA (Polivinil Asetat)

Vinil asetat ve bir katalizörün polimerizasyonu sonucu türetilen renksiz, termoplastik, suda çözünebilir, reçinemsi yüksek polimerdir. Genellikle, düsük kaliteli su-bazli kaplamalarda akrilik esasli boya baglayici olarak kullanilir. Bunun yaninda yapistiricilar, tekstil, empregnasyon alanlarinda da kullanilan bir reçinedir.

PVC (Pigment Hacim Konsantrasyonu)

Pigment hacminin,kaplamadaki toplam uçucu olmayan maddelere(örn., pigment ve baglayici) orani. Bu oran genellikle yüzde (%) olarak ifade edilir.

Reçine

(1) Dogal veya sentetik seffaf ve eriyen ürünlerin büyük bir bölümüne verilen ad. Farkli renklerde bulunabilirler. Yüksek molekül agirligina sahip sentetik reçineler polimer olarak etki ederler. (2) Belirsiz veya çok büyük molekül agirligi olan,strese maruz kaldiginda akiskanlik kazanan,yumusama ve erime araligi bulunan ve konkoidal kirilan kati,yari kati,sahte(psödomer) katilardir. (3) Genellikle bu terim kaplama ve plastiklerde temel materyal olan her hangi bir polimerin yerine kullanilir.

Renk Dayanımı

Boyanin orijinal rengini koruma ve solmaya karsi dayanma yetenegidir.

Solma

Isik veya sicakliga maruz kalan boyanin renginin açilmasi.

Soyulma

Boyanin seritler veya yapraklar halinde yüzeyden ayrilmasi. Tabakalar halinde kalkmaya benzer olarak aderans kaybi sonucu olusur.

Tabakalar halinde kalkma:

Aderans veya elastikiyet kaybi sonucu boyanin parçalar halinde yüzeyden ayrilmasi.

Taşıyıcı

Boyanin, içinde pigmentin dagildigi sivi kismi. Baglayici ve tinerin birlesiminden olusur.

Tebesirlenme

Hava kosullarinin bozucu etkilerinin baglayici ortamini ayirarak sebep oldugu boya film yüzeyi üzerindeki kolay ufalanabilir toz olusumu. Boya filminin tebesiri, pigmentin seçimi ve konsantrasyonundan etkilenebilir. Baglayici ortaminin seçimi de etkili olabilir.

Titanyumdioksit (TiO2)

Boyalar, plastikler ve kauçuklarda esas pigment olarak kullanilan, yüksek opaklikta, tebesirsiz açik beyaz renkte pigmenttir. Mineral ilmenit veya tabi titan dioksit madeni cevherinden elde edilir.

Tozlanma(çiçeklenme)

Yüzey kaplamalarinin, tas, tugla, siva veya harç, üzerinde genellikle beyaz, çözünebilir tuzlarin birikerek kabuklanmasi. Nemin harç veya komsu çimentonun içinden sizan tuz veya serbest alkaliler bu probleme yol açarlar.

VOC (Uçucu Organik İçerik)

Standard test sonuçlari altinda buharlasan karbon bilesikleri. Esas olarak, su hariç bütün boya solventleri UOC dir. Hükümet, olasi çevre ve saglik etkilerine karsi, boyada bulunan uçucu organiklerin miktarini kisitlamayi belirleyebilir.

Yıkanabilirlik

Zarar vermeden kuru boya filmi yüzeyinden kirin kaldirilmasina olanak verecek yikama sekli isimizi kolaylastirir.

Yayılma

Kaplamanin, firça izleri gözükmeksizin düzgün boya filmi olusturma kabiliyeti. Çok kaliteli akrilik esasli boya boyalarin süper yayilma kabiliyeti vardir.